ماجرای مشروطه

Amir Khadem

مرور مفصل تاریخ جنبش مشروطه ایران read less
HistoryHistory

Episodes

پنجم: تنظیمات
Feb 2 2024
پنجم: تنظیمات
در این قسمت درباره دوران اصلاحات میرزا حسین خان مشیرالدوله سپهسالار حرف می‌زنیم و مروری بر جوانب تاریخ روشنفکری پیرامون آن هم می‌کنیم. نقل قولهای مستقیم این قسمت از این منابع بود: «دفتر تنظیمات» یا «کتابچه غیبی» از میرزا ملکم خان.کتاب «یک کلمه» از میرزا یوسف مستشارالدوله.نامه‌های حسین خان مشیرالدوله که از کتاب «اندیشه ترقی و حکومت قانون» اثر فریدون آدمیت .متن «لایحه تشکیل دربار اعظم»  از کتاب «مرآت البلدان» اثر محمدحسن خان اعتمادالسلطنه.شرح مجالس تنظیمات از «کتابچه تنظیمات حسنه» اثر حسین خان مشیرالدوله، به کوشش علی‌اصغر حقدار.رساله «پلتیکای دولتی» از میرزا ملکم خان. منابع برای مطالعه بیشتر: اندیشه ترقی و حکومت قانون: عصر سپهسالار از فریدون آدمیتفکر آزادی و مقدمه نهضت مشروطیت از فریدون آدمیتمعاهدات و قراردادهای دوره قاجاریه به کوشش غلامرضا طباطبایی مجدسپهسالار اعظم از محمود فرهادمعتمدیک کلمه از یوسف مستشارالدوله، به کوشش باقر مومنیرساله‌های میرزا ملکم خان از میرزا ملکم خان، گردآوری از حجت‌الله اصیلMirza Malkum Khan, by Hamid AlgarRussia and Britain in Persia, by Firuz Kazemzadeh
ششم: فراماسون
Mar 2 2024
ششم: فراماسون
در این قسمت درباره تاریخچه تشکیل انجمنهای فراماسونی در ایران حرف می‌زنیم و انجمنهایی ک در زمان مشروطه فعال بودند را هم مرور مختصری میکنیم.‎ نقل قولهای مستقیم این قسمت از این منابع بود: شرح فراماسونری در کلکته از کتاب «تحفة العالم» اثر عبداللطیف خان شوشتریشرح تشکیل و انحلال فراموشخانه از کتاب «مذاهب و فلسفه در آسیای مرکزی» اثر ژوزف آرتور گوبینواعلان‌نامه رسمی انحلال فراموشخانه از کتاب «فراماسونری در ایران» اثر محمود کتیرایینظامنامه جامع آدمیت از رساله «اصول آدمیت» اثر میرزا ملکم خاناعلامیه درباره ندادن مالیات در ایران از روزنامه «قانون» چاپ لندنجوابیه ناصرالدین شاه درباره تشکیل کلاب در ایران، از کتاب «فکر آزادی و مقدمه نهضت مشروطیت» اثر فریدون آدمیتمتن سوگندنامه اعضای جدید جامع آدمیت هم از کتاب «فکر آزادی و مقدمه نهضت مشروطیت» اثر فریدون آدمیتبیانیه دوازدهمین سالگرد انجمن اخوت از کتاب «خاطرات و اسناد ظهیرالدوله» اثر ایرج افشارخاطرات ابراهیم حکیمی از تشکیل انجمن بیداری ایرانیان از مقاله «من موسس فراماسونری در ایران هستم» در مجله «آسیای جوان»مثنوی «آیین فراماسن» از کتاب «دیوان ادیب» اثر ادیب‌الممالک فراهانی   منابع برای مطالعه بیشتر: فکر آزادی و مقدمه نهضت مشروطیت، از فریدون آدمیتخاطرات و اسناد ظهیرالدوله، به کوشش ایرج افشارتاریخ آغازین فراماسونری در ایران، از حمیدرضا شاه‌آبادی و یحیی آریابخشایش (5 جلد)فراموشخانه و فراماسونری در ایران، از اسماعیل رائین (3 جلد)روزنامه قانون میرزا ملکم خان، به کوشش هما ناطقHandbook of Freemasonry, edited by Henrik Bogdan and Jan A.M. SnoekThe Craft: How the Freemasons Made the Modern World, by John DickieThe Origins of Freemasonry, by David Stevenson“An Introduction to History of Freemasonry in Iran” by Hamid Algar
هفتم: جمال‌الدین
Apr 2 2024
هفتم: جمال‌الدین
در این قسمت درباره افکار و سیاست‌های سید جمال‌الدین اسدآبادی مشهور به افغانی صحبت می‌کنیم و تاثیر غیرمستقیم او بر دوران مشروطه را بررسی می‌کنیم. نقل قولهای مستقیم این قسمت از این منابع بود: مقاله «تعلیم و تعلم» از سید جمال‌الدین، از کتاب «مجموعه رسائل و مقالات سید جمال‌الدین» به کوشش سید هادی خسروشاهی؛مقاله «پاسخ به رنان» از سید جمال‌الدین، از کتاب «پاسخ اسلامی به امپریالیسم» اثر نیکی کدی؛شرح دیدار سید جمال‌الدین با ناصرالدین شاه و اتفاقات بعدش از کتاب «شرح حال عباس میرزا ملک‌آرا» به کوشش عبدالحسین نوایی؛شرح مختصر مجالس جمال‌الدین در ایران از کتاب «تاریخ بیداری ایرانیان» اثر ناظم‌الاسلام کرمانی، به کوشش علی اکبر سعیدی سیرجانی؛نامه سید جمال‌الدین درباره شیوه اخراجش از ایران، و نامه خطاب به علمای دین در ایران، هر دو از کتاب «نامه‌ها و اسناد سیاسی-تاریخی سید جمال‌الدین» به کوشش سید هادی خسروشاهی؛صحبتهای میرزا رضا کرمانی در بازجویی، از کتاب «محاکمات میرزا رضا کرمانی»؛و در نهایت، خاطره حسین دانش اصفهانی از سید جمال‌الدین در استانبول از کتاب «اسناد و مدارک درباره ایرانی بودن سید جمال‌الدین اسدآبادی» اثر صفات‌الله جمالی اسدآبادی.   منابع برای مطالعه بیشتر: Sayyid Jamal al-Din al-Afghani: A Political Biography, by Nikki R. KeddieAn Islamic Response to Imperialism, by Nikki R. KeddieArabic Thought in the Liberal Age, by Albert Houraniمجموعه اسناد و مدارک چاپ نشده درباره سید جمال‌الدین مشهور به افغانی، از اصغر مهدوی و ایرج افشاراسناد و مدارک درباره ایرانی‌الاصل بودن سید جمال‌الدین اسدآبادی، از صفات‌الله جمالی اسدآبادی   لینک برای پشتیبانی مالی دلاری: Patreon Paypal
هشتم: تنباکو، بخش 1
May 2 2024
هشتم: تنباکو، بخش 1
در این قسمت مقدمات لازم برای شروع بحث جنبش تنباکو را مرور می‌کنیم. اول درباره قشر تجار و تاریخ تلاشهای سیاسی آنها برای تثبت اقتصاد مدرن حرف می‌زنم، بعد مروری می‌کنم بر امتیازنامه‌های تجاری ایران تا قبل از امتیاز تنباکو و در نهایت هم درباره اهمیت تنباکو در اقتصاد ایران در آستانه این امتیازنامه حرف می‌زنم. نقل قولهای مستقیم این قسمت از این منابع بود: قرارداد بین ایران و روسیه درباره قوانین ورشکستگی از کتاب «ناسخ التواریخ» اثر محمدتقی لسان الملک سپهرتمام نقل‌قولها درباره مجلس وکلای تجار از کتاب «افکار اجتماعی و سیاسی و اقتصادی در آثار منتشر نشده دوران قاجار» اثر فریدون آدمیت و هما ناطقمتن درباره واکنش به انحصار تنباکو از کتاب «روزنامه خاطرات» اثر محمدحسن خان اعتمادالسلطنه منابع برای مطالعه بیشتر: بازرگانان در دادوستد بانک شاهی و رژی تنباکو، از هما ناطق افکار اجتماعی و سیاسی و اقتصادی در آثار منتشر نشده دوران قاجار، از فریدون آدمیت و هما ناطق Russia and Britain in Persia, by Firuz Kazemzadeh Mirza Malkum Khan, by Hamid Algar Guilds, Merchants, and Ulama in Nineteenth-Century Iran, by Willem Floor لینک برای پشتیبانی مالی دلاری: Patreon Paypal
نهم: تنباکو، بخش 2
Jun 2 2024
نهم: تنباکو، بخش 2
در این قسمت مروری می‌کنیم بر امتیازنامه تنباکو و روند گسترش اعتراضات علیه این امتیازنامه که در نهایت منجر به انحلال آن شد. کمی هم صحبت می‌کنم درباره عواقب اقتصادی و سیاسی انحلال این امتیازنامه در ایران.   نقل قولهای مستقیم این قسمت از این منابع بود: متن قرارداد امتیازنامه تنباکو از کتاب «معاهدات و قراردادهای دوره قاجاریه» به کوشش غلامرضا طباطبایی مجدمقالات میرزا آقاخان کرمانی در نقد امتیازنامه تنباکو از روزنامه اختر چاپ استانبولاعلامیه بی‌امضا در تبریز علیه رژی، و نامه ناصرالدین شاه در جواب میرزای شیرازی، از «شورش بر امتیاز رژی» اثر فریدون آدمیتتلگراف میرزای شیرازی خطاب به شاه، تلگراف اصفهان درباره تحریم تنباکو از جانب آقانجفی، و نامه شاه به امین‌السلطان برای لغو رژی از کتاب «اسناد سیاسی دوره قاجار» اثر ابراهیم صفاییتلگراف علمای تهران خطاب به میرزای شیرازی، تلگراف میرزای شیرازی در پاسخ آنها، و اعلامیه بی‌امضا در تهدید بعد از شورش 14 دی، از کتاب «تاریخ دخانیه» اثر شیخ حسن کربلایی، به کوشش رسول جعفریاننامه شاه خطاب به میرزا حسن آشتیانی از کتاب «تاریخ بیداری ایرانیان» اثر ناظم الاسلام کرمانی، به کوشش علی‌اکبر سعیدی سیرجانیشرح شورش روز 14 دی و متن اعلامیه ارنستین در لغو رژی از کتاب «روزنامه خاطرات» اثر محمدحسن خان اعتمادالسلطنهنامه میرزا آقاخان کرمانی به ملکم خان از کتاب «نامه‌های تبعید» به کوشش هما ناطق و محمد فیروزعریضه خطاب به میرزای شیرازی از روزنامه قانون، چاپ لندن   منابع برای مطالعه بیشتر: شورش بر امتیازنامه رژی: تحلیل سیاسی، از فریدون آدمیتبازرگانان در دادوستد با بانک شاهی و رژی تنباکو، از هما ناطقتاریخ دخانیه، از شیخ حسن کربلایی به کوشش رسول جعفریانRussia and Britain in Persia: Imperial Ambitions in Qajar Iran, by Firuz KazemzadehReligion and Rebellion in Iran: The Tobacco Protest of 1891-1892, by Nikki R. Keddie لینک برای پشتیبانی مالی دلاری: Patreon Paypal